روش سمپاشی سردخانه ها چگونه است

با توجه به اینکه «سمپاشی سردخانه» می‌تواند به دو معنای انجام عملیات **گندزدایی (سمپاشی میکروبی)** برای حفظ مواد غذایی، یا **سمپاشی جهت از بین بردن آفات انباری (مثل حشرات و موش)** باشد، پاسخ را در دو بخش اصلی که در صنعت سردخانه‌داری ایران رایج است، ارائه می‌دهم:

---

### ۱. گندزدایی و ضدعفونی سردخانه‌های مواد غذایی (سمپاشی میکروبی)

این روش برای جلوگیری از فساد میکروبی، قارچی و کپک‌زدگی در میوه‌ها، سبزیجات و محصولات کشاورزی انجام می‌شود.

**الف) روش سنتی (دستی):**
* **استفاده از دستگاه فوگر (Fogger):** در این روش، ماده ضدعفونی‌کننده (معمولاً ترکیبات کلر، پراکسید هیدروژن یا نمک‌های آمونیوم چهارظرفی) داخل دستگاه ریخته شده و به صورت مه (Foam/Mist) در فضای سردخانه پخش می‌شود.
* **مزایا:** هزینه اولیه دستگاه پایین است.
* **معایب:** نیاز به تخلیه کامل سردخانه دارد (مواد غذایی باید جابجا شوند)، پوشش یکنواخت ایجاد نمی‌کند و نیاز به نیروی انسانی زیاد دارد.

**ب) روش مدرن (سمپاشی خط لوله - آیروسل):**
این روش امروزه در سردخانه‌های مدرن ایران (به‌ویژه سردخانه‌های بالای صفر و نگهداری میوه) رایج است.
* **نحوه عملکرد:** یک سیستم لوله‌کشی ثابت در سقف سردخانه نصب می‌شود که دارای نازل‌های پاشش است. این لوله‌ها به یک مخزن و پمپ مرکزی متصل هستند.
* **اجرا:** با فعال‌سازی سیستم، مایع ضدعفونی‌کننده با فشار از نازل‌ها خارج شده و به صورت ریزذرات (آیروسل) در تمام فضای قفسه‌ها و میوه‌ها پخش می‌شود.
* **مزایا:** نیازی به جابجایی محصول نیست (بازدهی بالا)، پوشش‌دهی کامل و یکنواخت، صرفه‌جویی در مصرف ماده شیمیایی و زمان.

**مواد شیمیایی رایج در ایران:**
* برای میوه‌های خانواده مرکبات: اغلب از **تیابندازول (Tiabendazole)** یا **ایمazalil** استفاده می‌شود.
* برای سبزیجات: استفاده از کلر، سولفات مس و ترکیبات پتاسیم.

---

### ۲. مبارزه با آفات انباری (حشرات و جوندگان)

سمپاشی برای از بین بردن سوسک، بید، موریانه و موش در سردخانه‌ها.

**الف) سمپاشی دیوارها و کف (Residual Spraying):**
* **نوع سم:** از سموم دفع آفات نباتی با ماندگاری طولانی (مانند پرمترین، سایپرمترین یا فنیتروتیون) استفاده می‌شود.
* **روش:** دیواره‌های داخلی، شکاف‌ها، درزها و کف سردخانه سمپاشی می‌شود. توجه به این نکته ضروری است که **سموم باید فاقد بو و با فرمولاسیون مناسب برای محیط‌های بسته و مواد غذایی باشند** تا باعث آلودگی محصول نشوند.

**ب) طعمه‌گذاری (Baiting):**
* برای کنترل موش‌ها و سوسک‌ها، از طعمه‌های شیمیایی در گوشه‌های سردخانه استفاده می‌شود.
* در سردخانه‌های مواد غذایی، ترجیحاً از **تله‌های چسبنده (کارتنی)** برای موش و سوسک استفاده می‌شود تا استفاده از سموم خوراکی (که خطر مسمومیت دارند).

**ج) فوگر بخار (Vapor Fog):**
* برای از بین بردن کنه‌ها و حشرات ریز، از دستگاه‌های حرارتی (Thermal Fogger) استفاده می‌شود که دودِ حاوی سم را در فضا پخش می‌کنند. البته این روش نیاز به تخلیه کامل محصول دارد.

---

### نکات مهم و استانداردهای ایران

در ایران، رعایت این نکات برای سردخانه‌ها الزامی است:

1. **مجوزهای بهداشتی:** تمام عملیات سمپاشی باید با نظارت **مدیر فنی سردخانه** و با هماهنگی **شبکه دامپزشکی** (برای محصولات دامی) یا **مرکز بهداشت** (برای محصولات گیاهی و غذایی) انجام شود.
2. **فاصله تا ارسال (Pre-harvest Interval):** پس از سمپاشی، باید مدت زمان مشخصی (که روی برچسب سم درج شده) سپری شود تا باقی‌مانده سم از بین برود و محصول برای مصرف یا صادرات آماده شود.
3. **استاندارد ایران:** استفاده از سموم مجاز و دوز توصیه‌شده در **"لیست مجاز سموم دفع آفات نباتی کشور"** الزامی است.
4. **بهداشت فردی:** اپراتورهای سمپاشی باید از لباس‌های مخصوص، ماسک فیلتردار و عینک استفاده کنند.

**خلاصه:**
اگر سردخانه شما نگهدارنده میوه است، روش **سمپاشی خط لوله (آیروسل)** بهترین گزینه برای ضدعفونی است. اگر هدف مبارزه با حشرات و موش است، ترکیبی از **سمپاشی دیوارها و استفاده از طعمه/تله** در دستور کار قرار می‌گیرد.